Java EE Nedir? Jakarta EE’ye Geçiş (J2EE Tarihi, Farklar, javax → jakarta) | Latest Software Developers
“Java EE nedir?”, “J2EE nedir?” ve “Java EE vs Jakarta EE farkları neler?” gibi sorular, kurumsal Java dünyasına giren herkesin karşılaştığı temel aramalardır. Bu rehberde Java EE’nin tarihçesini, Oracle’dan Eclipse Foundation’a geçişi, javax → jakarta dönüşümünü ve enterprise teknolojileri (Servlet/JSP/EJB/JPA/JAX-RS) net örneklerle anlatıyoruz.
1) Java EE Nedir?
Java EE (Java Platform Enterprise Edition), Java SE’nin kurumsal uygulama geliştirme ihtiyaçlarını karşılamak için genişletilmiş sürümüdür. Geliştiricilere Servlet, JSP ve EJB gibi teknolojiler sunarak ölçeklenebilir, güvenli ve kurumsal sistemler geliştirmeyi sağlar.
Kurumsal projelerde Java EE/Jakarta EE ekosisteminin en çok hissedildiği alanlardan biri veritabanı katmanıdır. Bu yüzden JPA ile ilişki yönetimi, join stratejileri ve performans optimizasyonları kritik hale gelir.
2) Java EE’nin Doğuşu ve Tarihçesi (J2EE)
Java’nın ilk sürümleri yalnızca temel ihtiyaçlara odaklanıyordu. Kurumsal uygulama ihtiyacı arttıkça, 1999 yılında J2EE (Java 2 Platform Enterprise Edition) ortaya çıktı. Bu dönemde geliştiriciler web tabanlı sistemler için JSP ve Servlet teknolojilerini yoğun şekilde kullandı.
2006’da J2EE, Java 5 ile birlikte Java EE adını aldı. Böylece platform, enterprise dünyadaki konumunu daha net yansıtmaya başladı.
3) Oracle’dan Eclipse Foundation’a Geçiş
2017 yılında Oracle, Java EE haklarını Eclipse Foundation’a devretti. Ancak “Java” markası Oracle’a ait olduğu için platformun adı değişmek zorundaydı. Yapılan topluluk oylamaları sonucunda platformun yeni adı Jakarta EE olarak belirlendi.
4) Jakarta EE İsminin Kökeni
“Jakarta” ismi, açık kaynak dünyasında önemli bir yeri olan Apache Jakarta Project’ten esinlenmiştir. Bu isim, topluluk içinde açık kaynak ve özgür yazılım felsefesini simgelemektedir.
5) Jakarta EE’nin Gelişim Süreci ve Zorlukları (javax → jakarta)
Jakarta EE açık kaynak haline geldikten sonra hızlı gelişim hedeflense de, bazı yasal ve teknik
engellerle karşılaşıldı. En büyük kırılım, paket isimlerindeki dönüşümdür:
javax.* yerine jakarta.*.
Bu değişim özellikle büyük projelerde “migrasyon” (geçiş) maliyeti yaratabilir. Ancak uzun vadede enterprise standartlarının topluluk odaklı gelişmesi, modern mimarilere uyum (bulut, microservices) açısından büyük bir avantaj sağlar.
6) Jakarta EE’nin Temel Teknolojileri
- Servlet: Web uygulamalarının temel bileşeni.
- JSP (JavaServer Pages): Dinamik web sayfaları için kullanılır.
- JSF (JavaServer Faces): UI geliştirme çerçevesi.
- JAX-RS: RESTful servis geliştirme API’si.
- EJB: Kurumsal bileşen tabanlı uygulama modeli.
- JPA: Veritabanı işlemleri için ORM çözümü.
- WebSocket: Gerçek zamanlı iletişim desteği.
- JSON-P: JSON verilerini işleme kütüphanesi.
- JSTL ve EL: JSP içinde veri bağlama ve standart etiket desteği.
- JAXB: Java ve XML arasında veri dönüşümü sağlar.
7) Java EE vs Jakarta EE: Farklar Tablosu
“java ee vs jakarta ee” sorgusu arama hacmi yüksek ama çoğu site net tablo vermiyor. Aşağıdaki tablo, en kritik farkları hızlıca görmenizi sağlar.
| Java EE | Jakarta EE |
|---|---|
| Oracle dönemi ve yönetişimi | Eclipse Foundation yönetimi (açık kaynak) |
javax.* paketleri |
jakarta.* paketleri |
| Daha sınırlı topluluk etkisi | Topluluk + vendor iş birliğiyle hızlı gelişim |
| Eski enterprise projelerde yaygın | Modern enterprise/bulut uyumlu yaklaşım |
8) JPA ile Kurumsal Uygulamalarda Pratik Örnekler
Java EE / Jakarta EE ekosisteminde JPA, veri erişim katmanının omurgasıdır. Özellikle ilişkilendirme ve sorgu performansında join stratejileri çok önemlidir. Aşağıdaki içerikler, pratikte en çok yaşanan sorunları çözer:
- Spring Boot JPA ile INNER JOIN kullanımı — ilişkili tabloları doğru join etmek isteyenler için.
- JOIN FETCH ve JOIN arasındaki fark — N+1 problemini azaltma ve performans tarafı için kritik.
- JPA ile DTO kullanarak tabloları birleştirme — projection/DTO ile daha hızlı ve temiz veri dönüşü.
9) Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Java EE nedir?
Java EE, kurumsal Java uygulamaları için standart API’ler sunan platformdur. Servlet/JSP ile web katmanı, EJB ile enterprise bileşenler, JPA ile ORM/veri erişimi ve JAX-RS ile REST servisler gibi parçaları içerir.
Jakarta EE nedir?
Jakarta EE, Java EE’nin Eclipse Foundation yönetiminde açık kaynak olarak devam eden yeni adıdır. Modern enterprise ihtiyaçlarına ve bulut uyumluluğuna odaklanır.
Java EE ile Jakarta EE arasındaki fark nedir?
En kritik fark paket isimleri (javax.* → jakarta.*) ve yönetişim modelidir.
Java EE Oracle dönemini temsil ederken Jakarta EE açık kaynak topluluğunun devam eden sürümüdür.
J2EE nedir?
J2EE, Java EE’nin eski adıdır. 1999’da kurumsal Java ihtiyaçlarına çözüm olarak doğmuş, 2006’da Java EE adını almış ve 2017 sonrası Jakarta EE’ye evrilmiştir.
javax neden jakarta oldu?
Eclipse Foundation “Java” markasını kullanamadığı için platformun adı Jakarta EE oldu.
Bu süreçte yasal/teknik nedenlerle paket isimleri de javax.* yerine jakarta.* olarak değişti.
Jakarta EE hangi teknolojileri içerir?
Servlet, JSP, JSF, JAX-RS, EJB, JPA, WebSocket, JSON-P ve CDI gibi enterprise Java teknolojilerini kapsar.
10) Sonuç: Java EE’den Jakarta EE’ye Evrim
Jakarta EE, Java EE’nin modern bir devamı olarak açık kaynak topluluğunun katkılarıyla gelişmeye devam ediyor. Kurumsal Java dünyasında esneklik, modern mimari ve bulut uyumu sağlayan bu platform, gelecekte de geliştiricilerin vazgeçilmezi olacak gibi görünüyor.