1. Java Operatörleri Nedir?

Operatörler, derleyiciye matematiksel veya mantıksal bir işlemi yürütmesini söyleyen özel sembollerdir. Operatörlerin işlem yaptığı değişkenlere veya değerlere ise işlenen (operand) denir. Örneğin a + b ifadesinde + operatör, a ve b ise işlenenlerdir.

2. Atama Operatörleri

Bir değişkene değer atamak için kullanılır. Sağdaki değer her zaman soldaki değişkene aktarılır.

int x = 10; // 10 değeri x değişkenine atandı

Java, kodu kısaltmak için bileşik atama operatörleri sunar (+=, -=, *=, /=, %=).

int y = 5;
y = y - 2; // Geleneksel yol
y -= 2;    // Bileşik (Kısa) yol

3. Aritmetik Operatörler

Günlük hayattaki dört işlem ve "Mod (Kalan)" alma işlemleri için kullanılır.

int x = 5 * 3;   // Çarpma: 15
int y = x - 4;   // Çıkarma: 11
int z = 10 / 3;  // Bölme: 3 (Tam sayılarda bölme, ondalıklı kısmı atar)
int k = 10 % 3;  // Mod (Kalan): 1

String Birleştirme (Concatenation)

+ operatörü, sayılarda toplama yaparken, metinlerde (String) birleştirme görevi görür.

String a = "Java ";
int b = 21;
System.out.println(a + b); // "Java 21" yazar.

4. Artırma ve Azaltma (Prefix ve Postfix Farkı)

Bu operatörler (++ ve --) değişkenin değerini 1 artırır veya 1 azaltır. Mülakatların en favori sorularından biridir çünkü işaretin nereye konduğu sonucu tamamen değiştirir.

int a = 5;
System.out.println(a++); // Ekrana 5 yazar. (Önce kullan, SONRA artır)
System.out.println(a);   // Şimdi ekrana 6 yazar.

int b = 5;
System.out.println(++b); // Ekrana 6 yazar. (Önce artır, SONRA kullan)

5. İlişki ve Eşitlik Operatörleri

İki değeri birbirleriyle kıyaslar ve her zaman boolean (true veya false) döndürür. Çoğunlukla if bloklarının içinde kullanılır.

• == (Eşittir)
• != (Eşit değildir)
• > (Büyüktür) ve < (Küçüktür)
• >= (Büyük veya eşittir) ve <= (Küçük veya eşittir)

System.out.println(10 == 10); // true
System.out.println(10 != 5);  // true
System.out.println(5 >= 8);   // false

6. Mantıksal Operatörler

Birden fazla koşulu aynı anda değerlendirmek için kullanılır.

Ve (AND) Operatörü: &&

Tüm koşulların true olması gerekir. Biri bile false ise sonuç false olur.

int yas = 20;
boolean ehliyetVar = true;
// İki şart da sağlanıyor mu?
if (yas >= 18 && ehliyetVar == true) { 
    System.out.println("Araba kullanabilirsin.");
}

Veya (OR) Operatörü: ||

Koşullardan sadece birinin true olması yeterlidir.

int not = 45;
// Not 50'den küçük MÜ VEYA devamsızlık sınırı aşıldı MI?
if (not < 50 || devamsizlik > 10) {
    System.out.println("Kaldınız!");
}

Değil (NOT) Operatörü: !

Mevcut boolean değerini tam tersine çevirir (true ise false, false ise true yapar).

boolean yagmurYagiyor = false;
if (!yagmurYagiyor) { // Eğer yağmur yağmıyorsa
    System.out.println("Pikniğe gidebiliriz!");
}

7. Koşul Operatörü (Ternary Operator: ? :)

if-else yapısının tek satıra sıkıştırılmış, oldukça pratik halidir.

int puan = 60;
// Koşul ? Doğruysa bu değer : Yanlışsa bu değer;
String sonuc = (puan >= 50) ? "Geçti" : "Kaldı";
System.out.println(sonuc); // "Geçti" yazar.

8. instanceof Operatörü

Nesne yönelimli programlamada (OOP), bir objenin belirli bir sınıfa (Class) veya arayüze (Interface) ait olup olmadığını kontrol eder.

String s = "Merhaba";
if (s instanceof String) {
    System.out.println("Bu değişken bir String nesnesidir.");
}

9. Sık Yapılan Hatalar

• = ile == Karıştırmak: Eşitlik kontrolü yaparken (Örn: if (x == 5)) yanlışlıkla atama operatörü (=) kullanmak ve derleme hatası almak.
• Kısa Devre (Short-Circuit) Gözden Kaçırma: && operatöründe, ilk şart false ise Java ikinci şarta hiç bakmaz. Bu durum beklenmeyen sonuçlar doğurabilir.
• String Eşitliği: İki metnin aynı olup olmadığını == ile kontrol etmek büyük bir hatadır. String'lerde değer kontrolü daima .equals() metodu ile yapılmalıdır.

Sonuç

Bu rehberde Java programlamanın matematiğini ve mantığını oluşturan operatörleri inceledik. Aritmetik hesaplamalar yapmaktan, && ve || ile karmaşık karar mekanizmaları kurmaya kadar tüm kodlama süreçleri bu sembollerin üzerine inşa edilir. Bu konuyu iyi kavramanız, döngü (Loop) ve karar (If-Else) yapılarını çok daha rahat kullanmanızı sağlayacaktır.